فشار خون پایین یا هیپوتانسیون، وضعیتی است که در آن فشار خون فرد به طور غیر طبیعی پایین می آید. دلایل مختلفی از جمله کمبود آب بدن، بیماری های قلبی، عوارض دارویی و تغییرات هورمونی می تواند منجر به این وضعیت شود. علائمی مانند سرگیجه، ضعف و تاری دید از جمله نشانه های فشار خون پایین هستند. اگرچه بسیاری از افراد مبتلا به فشار خون پایین هیچ علامتی ندارند، اما این وضعیت در برخی موارد می تواند خطرناک باشد و نیاز به درمان دارد.
فشار خون پایین: یک نگاه جامع
فشار خون پایین، یا هیپوتانسیون، وضعیتی است که در آن فشار خون فرد به طور مداوم پایینتر از حد طبیعی است. این وضعیت ممکن است در بسیاری از افراد بدون ایجاد هیچ گونه مشکلی وجود داشته باشد، اما در برخی موارد میتواند علائمی ایجاد کند و حتی خطرناک باشد.
فشار خون چیست؟
قبل از اینکه به بررسی فشار خون پایین بپردازیم، بهتر است بدانیم که فشار خون چیست. فشار خون به نیرویی گفته میشود که خون با آن به دیوارههای رگها فشار میآورد. این نیرو به دو عدد نشان داده میشود: عدد اول نشاندهنده فشار خون سیستولیک (فشار خون هنگام انقباض قلب) و عدد دوم نشاندهنده فشار خون دیاستولیک (فشار خون هنگام استراحت قلب) است. یک فشار خون طبیعی معمولاً کمتر از 120/80 میلیمتر جیوه است.
چه زمانی فشار خون پایین محسوب میشود؟
فشار خون پایین زمانی تشخیص داده میشود که فشار خون سیستولیک کمتر از 90 میلیمتر جیوه و فشار خون دیاستولیک کمتر از 60 میلیمتر جیوه باشد. البته این اعداد ممکن است در افراد مختلف کمی متفاوت باشد و به عوامل مختلفی مانند سن، وزن، فعالیت بدنی و داروهایی که فرد مصرف میکند بستگی دارد.
علل فشار خون پایین
دلایل زیادی میتوانند باعث فشار خون پایین شوند. برخی از مهمترین علل عبارتند از:
- کمبود حجم خون: از دست دادن خون به دلیل خونریزی، اسهال، استفراغ یا تعریق شدید میتواند باعث کاهش حجم خون و در نتیجه افت فشار خون شود.
- بیماریهای قلبی: بیماریهای قلبی مانند نارسایی قلبی، آریتمی قلبی و بیماریهای دریچههای قلب میتوانند بر روی پمپاژ خون توسط قلب تأثیر بگذارند و باعث کاهش فشار خون شوند.
- مشکلات عصبی: برخی از مشکلات عصبی مانند بیماری پارکینسون، دیابت و برخی از عفونتها میتوانند بر روی سیستم عصبی خودکار که مسئول تنظیم فشار خون است، تأثیر بگذارند.
- عوارض جانبی داروها: برخی از داروها مانند داروهای فشار خون بالا، داروهای قلبی و برخی از داروهای ضد افسردگی میتوانند باعث کاهش فشار خون شوند.
- تغییرات هورمونی: تغییرات هورمونی مانند بارداری، یائسگی و کمکاری تیروئید میتوانند بر روی فشار خون تأثیر بگذارند.
- ایستادن طولانی مدت: ایستادن طولانی مدت به خصوص در هوای گرم میتواند باعث تجمع خون در پاها و کاهش بازگشت خون به قلب شود و در نتیجه فشار خون کاهش یابد.
- کمبود تغذیه: کمبود برخی از مواد مغذی مانند سدیم، ویتامین B12 و آهن میتواند باعث کاهش فشار خون شود.
- واکنشهای آلرژیک: واکنشهای آلرژیک شدید میتواند باعث افت شدید فشار خون شود.
علائم فشار خون پایین
بسیاری از افراد مبتلا به فشار خون پایین هیچ علامتی ندارند. اما در برخی موارد، فشار خون پایین میتواند علائمی مانند سرگیجه، سبکی سر، ضعف، خستگی، تاری دید، تهوع، استفراغ، تپش قلب و حتی غش ایجاد کند.
عوارض فشار خون پایین
اگر فشار خون پایین درمان نشود، میتواند عوارضی مانند کاهش جریان خون به مغز، قلب و سایر اندامها را به دنبال داشته باشد. این امر میتواند باعث آسیب به این اندامها و حتی مرگ شود.
تشخیص فشار خون پایین
تشخیص فشار خون پایین معمولاً با اندازه گیری فشار خون به صورت مکرر انجام میشود. پزشک همچنین ممکن است آزمایشهای دیگری مانند آزمایش خون، نوار قلب و اکوکاردیوگرافی را برای بررسی علت فشار خون پایین تجویز کند.
درمان فشار خون پایین
درمان فشار خون پایین به علت اصلی آن بستگی دارد. در برخی موارد، درمان علت اصلی میتواند فشار خون را به حالت طبیعی برگرداند. در سایر موارد، ممکن است نیاز به درمانهای دیگری مانند افزایش مصرف نمک، افزایش مصرف مایعات، استفاده از جورابهای واریسی، تغییر وضعیت بدن و مصرف داروهای خاص باشد.
پیشگیری از فشار خون پایین
برای پیشگیری از فشار خون پایین، میتوان اقدامات زیر را انجام داد:
- مصرف مایعات کافی: به خصوص در هوای گرم و پس از فعالیت بدنی
- مصرف غذاهای حاوی سدیم: به مقدار توصیه شده
- اجتناب از ایستادن طولانی مدت: به خصوص در هوای گرم
- درمان بیماریهای زمینهای: مانند بیماریهای قلبی، دیابت و کمکاری تیروئید
نکته مهم: این مقاله صرفاً به منظور افزایش آگاهی شما تهیه شده است و نباید به عنوان جایگزینی برای مشاوره پزشکی تلقی شود. در صورت داشتن هرگونه نگرانی در مورد فشار خون خود، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
آیا میخواهید اطلاعات بیشتری در مورد یک موضوع خاص در رابطه با فشار خون پایین داشته باشید؟